Wielki Zwrot

Globalny kontekst Wielkiego Zwrotu

Praktyka Ponownego Połączenia (PPP) jest odpowiedzią na ekologiczny, społeczny i ekonomiczny kryzys naszych czasów. Pomaga z jasnym spojrzeniem i otwartym sercem sprostać wyzwaniom, które ze sobą niesie. Chroni przed psychicznym zobojętnieniem, paniką i poszukiwaniem kozłów ofiarnych, co mogłoby wyniknąć z emocjonalnego przytłoczenia obecną sytuacją.

Praktyka Ponownego Połączenia nie dostarcza gotowych odpowiedzi – zaprasza nas raczej do przyjrzenia się sytuacji, w której się znaleźliśmy, i dokonywania każdorazowo własnych wyborów. W istocie możemy i powinniśmy wybrać kierunek rozwoju świata.

PPP rozpoznaje trzy narracje lub wizje rzeczywistości kształtujące naszą percepcję: Biznes Jak Zwykle (Business as Usual), Wielkie Ujawnienie (Great Unraveling) i Wielki Zwrot (Great Turning). Działają one jak okulary, przez które patrzymy na obecne wydarzenia. Wszystkie trzy bardzo upraszczają rzeczywistość, ale rozpatrywane wspólnie, mogą dostarczyć przydatnego spojrzenia na wartości i przekonania dominujące we współczesnym świecie.

Wielu trenerów/-ek podczas swoich warsztatów prezentuje wszystkie trzy wersje rzeczywistości jako prawdziwe i realnie się teraz spełniające. Patrzenie na świat przez ich pryzmat może pomóc nam zrozumieć dynamikę aktualnych wydarzeń społecznych, politycznych i ekonomicznych. Może też zwiększyć nasze zaangażowanie w działania na rzecz zbiorowego wyzwolenia i w obronie życia na Ziemi.

1. Biznes Jak Zwykle jest narracją Społeczeństwa Wzrostu Przemysłowego (Industrial Growth Society) i europejskich imperiów kolonialnych, z których się wyłoniła. Jest dominującym mechanizmem egzekwowania drapieżnego i imperialistycznego – kapitalistycznego systemu gospodarczego (innymi słowy, korporacyjno-finansowo-wojskowego kompleksu przemysłowego), który utrwala patriarchat i dominację białoskórych, pozostawiając władzę i przynosząc zysk nielicznym. Wiele osób zaangażowanych w Społeczeństwo Wzrostu Przemysłowego uznaje tę narrację za jedyną rzeczywistość. Podstawowym założeniem polityków, armii, korporacji i kontrolowanych przez nie mediów jest to, że nie ma potrzeby zmieniać naszego sposobu życia w uprzemysłowionym świecie. Zasadniczym wątkiem jest parcie do przodu i konkurowanie o zyski i władzę poprzez wzrost gospodarczy. Kryzysy gospodarcze, ekstremalne zjawiska atmosferyczne i niepokoje społeczne to według tej narracji tylko przejściowe trudności, które społeczeństwo głównego nurtu na pewno przetrwa i z których korporacje mogą czerpać korzyści. Ta narracja ma na celu utrzymanie władzy i przywilejów jednego procenta społeczeństwa przy jednoczesnym uzasadnianiu zubożenia i osłabienia pozostałych.

Rewolucja Przemysłowa, odkąd rozpoczęła się trzy wieki temu w Anglii, była oparta na zniewoleniu Afrykanów i handlowaniu nimi przez Ocean Atlantycki, a później była możliwa dzięki grabieży ziemi i życia rdzennej ludności obu Ameryk, Afryki, Australii i Azji. Biznes Jak Zwykle dyskredytuje kluczową rolę pracy wielu zniewolonych narodów i fakt, że pozorny sukces świata uprzemysłowionego został zbudowany kosztem ich życia, wolności i kultury.

2. Wielkie Ujawnienie to narracja naukowców, dziennikarzy i aktywistów, którzy nie zostali przekupieni ani zastraszeni. Zwracają oni uwagę na szkody wyrządzone przez podejście, które nazwaliśmy Biznes Jak Zwykle; dostarczają dowodów na upadek systemów biologicznych, ekologicznych, ekonomicznych i społecznych.

Wielkie Ujawnienie może być w dzisiejszych czasach bardziej widoczne z powodu przyspieszającego tempa zmian i rozwoju technologii komunikacyjnych. Niemniej ziemskie ekosystemy są dewastowane już od pokoleń, a rdzenne społeczności, zubożałe pod wpływem kolonialnej ekspansji, od wieków ponoszą tego koszty. Rafinerie, kopalnie i toksyczne odpady były i nadal są lokowane na ich terytoriach, niszczą ich zdrowie i zagrażają ich życiu.

Teraz, w obliczu szóstego wielkiego wymierania, zmiany klimatu ujawniają się już na całym świecie. Globalne ocieplenie przynosi coraz więcej gwałtownych huraganów, trzęsień ziemi, powodzi i pożarów, które pozbawiają miliony osób dachu nad głową, dostępu do żywności i wody pitnej. Rodziny pszczele upadają. Niszczone są całe ekosystemy. Z powodu konfliktów zbrojnych, operacji wojskowych, głodu i suszy rzesza uchodźców jest zmuszana do opuszczania swoich domów i udawania się za granicę. Często są oni stamtąd zawracani, więzieni, zmuszani do niewolniczej pracy lub przez lata przebywają w obozach dla uchodźców. Systemowy rasizm oraz odwieczne zaszłości kulturowe i religijne nasilają się, rodząc ogrom ludzkiego cierpienia.

3. Opowieść o Wielkim Zwrocie można usłyszeć od tych, którzy nie zgadzają się, aby wizja świata głoszona przez orędowników Wielkiego Ujawnienia była ostateczna. Jest to opowieść o pojawieniu się kreatywnej odpowiedzi ludzkości na obecną sytuację i przebudzeniu się tradycji rdzennych ludów. Ma doprowadzić do przejścia od Społeczeństwa Rozwoju Przemysłowego do Społeczeństwa Podtrzymującego Życie, rezygnacji z eksploatacji na rzecz poszanowania, zmiany nastawienia ekstrakcyjnego na regeneracyjne i zwrotu od współzawodnictwa ku współpracy. Coraz więcej osób zdaje sobie sprawę, jak bardzo jesteśmy ze sobą połączeni, i wyciąga wniosek, że solidarność jest naszą bronią w obliczu licznych kryzysów. Dlatego łączymy się, by wspólnie działać w obronie życia na Ziemi.

Z wdzięcznością uznajemy mądrość tradycji, które rozwinęły się przed nami, a które na nowo dochodzą do głosu w dzisiejszych czasach, dając mocne świadectwo wzajemnego powiązania wszystkich istot żywych. Przyjmujemy też perspektywę przyszłych pokoleń, która pozwala nam zobaczyć naszą sytuację w szerszym kontekście czasowym. Dzięki niej widzimy, jak Wielki Zwrot nabiera tempa dzięki wyborom rzeszy osób, które łączą się w sieci i działają wspólnie na całym świecie. Można to zaobserwować w trzech obszarach (bądź wymiarach), które wzajemnie się wspierają:

  1. Opór i zahamowanie tempa degradacji Ziemi oraz zamieszkujących ją istot.
  2. Analiza i transformacja społeczno-ekonomicznych założeń kreujących rzeczywistość.
  3. Percepcyjna, poznawcza i moralna transformacja w kierunku wartości biocentrycznych. Szerzenie światopoglądu podkreślającego ludzką odpowiedzialność wobec życia w całym jego bogactwie i różnorodności oraz wobec przyszłych pokoleń.

Wiele osób angażuje się w działania we wszystkich trzech wymiarach Wielkiego Zwrotu, bo wszystkie one są niezbędne do stworzenia wspierającego życie i sprawiedliwego społeczeństwa.

Trzy wymiary Wielkiego Zwrotu 

1. Działania dążące do zahamowania tempa degradacji Ziemi i zamieszkujących ją istot

Jest to prawdopodobnie najbardziej widoczny wymiar Wielkiego Zwrotu. Obejmuje zarówno działania polityczne, ustawodawcze i prawne na rzecz ograniczenia stopnia zniszczeń, jak również akcje bezpośrednie: blokady, bojkoty, nieposłuszeństwo obywatelskie i inne formy oporu. Do przykładów tych działań można zaliczyć:

– dokumentowanie ekologicznych i zdrowotnych kosztów funkcjonowania Społeczeństwa Wzrostu Przemysłowego;

– lobbowanie i protestowanie przeciwko Światowej Organizacji Handlu i międzynarodowym umowom handlowym, które zagrażają ekosystemom i podkopują sprawiedliwość społeczną i ekonomiczną;

– alarmowanie o nielegalnej i nieetycznej działalności korporacji;

– blokady i czuwanie w miejscach ulegających zagładzie ekologicznej, jak zagrożone wycinką lasy naturalne albo miejsca składowania odpadów (w tym radioaktywnych).

Takie działania kupują nam trochę czasu. Pomagają ocalić kilka istnień, ratują ekosystemy, kultury oraz zasoby genetyczne, które pozwolą stworzyć w przyszłości zrównoważone społeczeństwo. Niestety nie są one wystarczające, aby osiągnąć ten cel.

2. Analiza założeń systemowych i stworzenie dla nich alternatywy

Drugi wymiar Wielkiego Zwrotu jest równie istotny. Musimy zrozumieć dynamikę Społeczeństwa Wzrostu Przemysłowego, żeby uwolnić siebie i całą planetę od dokonywanych przez nie szkód. Jakie są ukryte założenia budujące system przynoszący bogactwo garstce ludzi, jednocześnie stopniowo zubożający resztę ludzkości? Co pcha nas w objęcia nienasyconej gospodarki, która traktuje Ziemię jako magazyn i wysypisko? Obraz, który się rysuje, nie jest wcale piękny – stanięcie z nim twarzą w twarz wymaga odwagi i wiary we własny zdrowy rozsądek. Realistyczne widzenie sytuacji, w której się znaleźliśmy, pozwala nam zdemaskować funkcjonowanie światowej gospodarki. Kiedy widzimy, jak działa ten system, jesteśmy mniej skłonni demonizować polityków i szefów korporacji, którzy są z nim związani. Przy całej wszechmocy Społeczeństwa Wzrostu Przemysłowego możemy też zobaczyć jego słabości – w jakim stopniu opiera się na naszym posłuszeństwie i jak bardzo skazane jest na samozniszczenie.

Poza podejmowaniem prób zrozumienia, jak działa obecny system, staramy się także stworzyć dla niego alternatywy. Na jego gruzach kiełkują niezliczone nowe przedsięwzięcia społeczne i ekonomiczne. Nie czekamy, aż państwa i politycy nas dogonią, tylko łączymy siły i pracujemy w lokalnych społecznościach. Nasze kreatywne i kolektywne działania na rzecz życia mogą się wydawać mało znaczące, ale są jak nasiona, które wykiełkują w przyszłości.

Do działań charakterystycznych dla tego wymiaru Wielkiego Zwrotu należą:

– wykłady, dyskusje i grupy badające Społeczeństwo Wzrostu Przemysłowego;

– strategie i programy bezprzemocowych akcji obywatelskich;

– ograniczanie zależności od paliw kopalnych i energii jądrowej oraz przejście na odnawialne źródła energii (OZE);

– wspólnotowe strategie mieszkaniowe, jak współzamieszkiwanie czy ekowioski;

– ogrody społecznościowe, rolnictwo wspierane przez społeczność, regeneracja systemu retencji wody, lokalne waluty itp.

3. Zmiana świadomości

Wymienione powyżej alternatywy nie przetrwają bez głęboko zakorzenionego systemu wartości, na którym będą w stanie się oprzeć. Muszą odzwierciedlać nasze pragnienia oraz drogi wchodzenia w relację z Ziemią i sobą nawzajem. Dlatego wymagają znaczącej zmiany w sposobie widzenia rzeczywistości. Na naszych oczach dokonują się rewolucja poznawcza i duchowe przebudzenie.

Doświadczenia i wglądy, które umożliwiają nam tę transformację, przyjmują różne formy. Mogą przejawić się jako żałoba po świecie i zadawać kłam założeniom starego paradygmatu o surowym indywidualizmie i zasadniczej odrębności jaźni. Przyjmują formę przełomu w myśli naukowej, wraz z którym redukcjonizm i materializm ustępują miejsca wizji ożywionego wszechświata. Dostrzegamy je w ponownym uznaniu tradycyjnej mądrości, która przypomina nam, że świat jest uświęconą całością zasługującą na szacunek i oddanie.

Działania związane z tym wymiarem Wielkiego Zwrotu to:

– ogólna teoria systemów ożywionych;

– głęboka ekologia i głęboki ruch ekologiczny o dużym zasięgu;

– duchowość stworzenia i teologia wyzwolenia;

– zaangażowany buddyzm i podobne prądy w innych tradycjach religijnych;

– odrodzenie tradycji szamańskich;

– ekofeminizm;

– ekopsychologia;

– ruchy dążące do uproszczenia życia.

Trzeci wymiar Wielkiego Zwrotu chroni nas przed wpadnięciem w panikę albo paraliż. Pozwala nam nie ulec pokusie schowania głowy w piasek albo zwrócenia się przeciwko sobie. Chroni nas także przed poszukiwaniem kozła ofiarnego, na którego można by projektować lęki i przekierować wściekłość.

 

Teksty są fragmentami tłumaczeń oryginałów ze strony Work That Reconnects:
https://workthatreconnects.org/spiral/the-great-turning/the-global-context/
https://workthatreconnects.org/spiral/the-great-turning/

Tłumaczenie: Marta Łukowska
Redakcja: Mariusz Wieczerzyński
Korekta: Katarzyna Bizacka
Zdjęcie: Wojciech Kozłowski

 

Jak praktykować?

Chcesz praktykować Ponowne Połączenie? Poniżej odnośniki do praktyk, które mogą Ci w tym pomóc.  Są one pogrupowane według etapów Spirali:

Wdzięczność

Honorowanie bólu

Widzenie nowymi oczyma

Pójście naprzód

 

Dodatkowe praktyki:

Głęboki Czas